Trung Quốc – Tương lai 1 triệu tấn pin xe điện đi về đâu?

Kể từ khi xe năng lượng mới ra đời, câu hỏi liệu chúng có thân thiện với môi trường hay không luôn là chủ đề tranh luận không ngừng. Những người tin rằng xe năng lượng mới thân thiện với môi trường lập luận rằng xe điện thuần túy không phát thải ô nhiễm, trong khi những người phản đối cho rằng pin trong xe năng lượng mới gây ô nhiễm nhiều hơn cả khí thải của xe.

Dựa trên tuổi thọ trung bình từ 5-8 năm của pin, Pin được coi là “trái tim” của xe năng lượng mới, và đến thời điểm hiện tại nó đang tiến đến giai đoạn thải loại cao điểm.

Theo tin tức tài chính của CCTV, đến cuối năm 2022, Trung Quốc có tổng cộng hơn 510.000 xe điện thuộc diện “hết hạn”, dẫn đến 241.000 tấn pin bị loại bỏ. Và đây thậm chí chưa phải là giai đoạn cao điểm của việc thải loại pin, vì doanh số bán xe năng lượng mới đã bùng nổ trong những năm gần đây.

Theo dự đoán của Ủy ban chuyên môn về tái chế và sử dụng pin năng lượng mới, đến năm 2027, tổng lượng pin đã qua sử dụng sẽ đạt 1,14 triệu tấn. Đến năm 2030, lượng pin xe điện đã qua sử dụng có thể tăng lên 3,5 triệu tấn.

Vậy điều gì sẽ xảy ra với những cục pin thải này?

Nhiều người nói, “Chuyện đó có cần phải hỏi không? Hãy tái chế chúng!” Nhưng vấn đề nằm ở chỗ đó. Sau khi pin xe điện được thải bỏ, về cơ bản có một số cách để xử lý chúng. Một là tiếp tục sử dụng chúng trong các trạm lưu trữ năng lượng hoặc chuyển giao sang cho xe đạp điện.

Đối với Pin ô tô, nếu độ suy giảm pin vượt quá 30% nó được coi là không còn thích ứng để sử dụng,tuy nhiên mật độ năng lượng còn lại vẫn đủ cho các trạm lưu trữ năng lượng và xe đạp điện. Lấy ví dụ như các trạm lưu trữ năng lượng dùng trong gia đình.

Một giải pháp khác là tháo dỡ và tái chế. Pin chứa các kim loại nặng như lithium, nickel và mangan, có thể được tái sử dụng sau khi tái chế. Hiện nay, hơn 190 nhà sản xuất ô tô và các công ty tái chế pin đã thành lập hơn 10.000 điểm dịch vụ tái chế tại 326 khu vực hành chính cấp tỉnh tại Trung Quốc để bước đầu nghiên cứu giải pháp tái chế Pin. Tuy nhiên, cả việc tiêu chuẩn hóa tái chế và tỷ lệ tái chế đều không mấy khả quan.

Một báo cáo từ Trung tâm Nghiên cứu Phát triển thuộc Hội đồng Nhà nước cho thấy, tính đến cuối năm 2023, hơn 75% pin đã qua sử dụng được tiêu thụ bởi các xưởng nhỏ không có chứng chỉ tái chế, điều này có nghĩa là tỷ lệ tái chế tiêu chuẩn dưới 25%.

Đối với các công ty tái chế được quản lý, việc tái chế pin điện không còn sinh lời như trước. Năm nay, giá Lithium Cacbonat dùng cho pin đã từng giảm xuống dưới 100.000 nhân dân tệ/tấn, trong khi ở thời điểm đỉnh cao năm 2022, giá đạt 600.000 nhân dân tệ/tấn.

Điều này đã khiến nhiều công ty tái chế cảm thấy lợi nhuận thấp và đã rời bỏ ngành. Dữ liệu từ Qichacha cho thấy, kể từ năm 2024, hơn 1.400 công ty liên quan đến tái chế pin điện ở Trung Quốc đã bị xóa đăng ký hoặc bị thu hồi giấy phép.

Tất nhiên, nhiều người chủ trương “ai sản xuất ra thì phải tái chế”, ví dụ, pin do CATL sản xuất thì CATL phải tái chế. Tuy nhiên, trên thực tế, cả nhà sản xuất pin lẫn các nhà sản xuất thiết bị gốc đều không sẵn lòng tái chế chúng. Việc tái chế pin đòi hỏi vốn đầu tư cao và liên tục, đồng thời cần đạt được quy mô nhất định để có lợi nhuận. Đối với các công ty này, việc tái chế pin ít sinh lời hơn so với việc bán thêm xe hoặc thêm pin.

Mặt khác, hầu hết các loại pin điện đã qua sử dụng được tái chế bởi các xưởng nhỏ. Lý do các xưởng này có lợi nhuận là vì họ không tuân thủ các quy định về môi trường. Nhưng nếu áp dụng các quy chuẩn bảo vệ môi trường và xử lý rác thải công nghiệp vào gần như họ không còn lợi nhuận, và tất nhiên sẽ chẳng còn ai tái chế Pin nữa.